تبلیغات
دانستنیها ... - همه چیز درمورد آلرژی(حساسیت)
دانستنیها ...
مطالب و مقالات علمی ، پزشکی ، فرهنگی ، آموزشی و ...
بازدید : مرتبه
تاریخ : جمعه 10 تیر 1390



بهار هر سال با هشدار کارشناسان نسبت به افزایش شیوع آلرژی‌های فصلی بخصوص هنگام مواجهه با گرده گیاهان و درختان شروع می‌شود.در این فصل ناراحتی‌های تنفسی و حملات آسم بیشتر خودشان را نشان می‌دهند.به گفته کارشناسان هم‌اکنون ۲۰ درصد مردم کشور از آلرژی فصلی رنج می‌برند. همچنین آمارها نشان می‌دهد که از هر ۱۰فرد مبتلا به آسم ۸ نفر مبتلا به آلرژی فصلی هستند.التهاب بینی ناشی از آلرژی یکی از شایع‌ترین انواع آلرژی‌ها است. به گفته کارشناسان این بیماری ناشی از استنشاق گرده‌های گیاهی و نیز وارد شدن آن‌ها به چشم است.البته متخصصان می‌گویند زمان بروز علائم این بیماری ممکن است از اوایل بهار تا اواخر تابستان بر حسب گرده گیاهی که به آن حساسیت وجود دارد و زمان معین گرده افشانی آن گیاه متفاوت باشد.
دکتر مصطفی قانعی، فوق تخصص ریه و معاون پژوهشی دانشکده علوم پزشکی بقیه‌الله در مورد علت حساسیت نسبت به گرده این گیاهان توضیح می‌دهد: این گیاهان از جنس مواد زنده و آلی هستند و وقتی فرد با این مواد آلی تماس پیدا می‌کند، سیستم ایمنی بدن نسبت به آن‌ها واکنش نشان می‌دهد. به عقیده این متخصص، این واکنش در افراد سالم طبیعی است ولی در مبتلایان به آلرژی فصلی بیش از حد است.دکتر قانعی ضمن اشاره به علائم این بیماری می‌گوید: علایم اصلی این بیماری حملات مکرر عطسه، آب‌ریزش بینی، خارش و آب ریزش چشم‌ها، احساس خارش در گلو، سقف دهان و گوش‌ها، کاهش تمرکز و احساس ناخوشی کلی است .

یکی از مهم ترین اثرات جانبی سیستم ایمنی بدن ، آلرژی است که در بعضی از شرایط پدیدار می شود . چندین نوع مختلف آلرژی وجود دارد که بعضی از آنها می توانند در هر شخصی بروز کنند، اما بعضی فقط در افرادی ایجاد می شوند که تمایل آلرژیک داشته باشند .



آلرژی چیست؟


آلرژی واکنش سیستم ایمنی بدن است و هنگامی ایجاد می شود که سیستم ایمنی ماده ا ی را که معمولاً برای بدن بی ضرر است اشتباهاً به عنوان ماده ای زیان آور شناسایی می کند و بر علیه آن وارد عمل می شود. بدن انسان به طور معمول در مقابل عوامل مضری مانند ویروسها و باکتریها از خود دفاع می کند. اما گاهی اوقات این دفاع در مقابل مواد بی ضرری مانند گرد و غبار، کپکها، یا گرده ی گیاهان صورت می گیرد. سیستم ایمنی بدن در مقابل این مواد واکنش نشان داده و مقدار زیادی پادتن می سازد . پادتن مانند اسلحه ای به آنها حمله ور می شود تا آنها را از بین ببرد. هر پادتن برای ماده ی ویژه ای ساخته می شود و مخصوص همان ماده ای است که موجب آلرژی می شود. به موادی که واکنش آلرژیک ایجاد می کنند، اصطلاحاً آلرژن گفته می شود. در فرایند دفاع، واسطه های التهابی شیمیایی مانند هیستامین، و سایر موادی که از گلبولهای سفید ترشح می شوند، موجب ایجاد علائم نا مطبوعی می شوند. افراد مستعد به آلرژی این علائم را تجربه می کنند.

واکنش آلرژیک کجا و چرا ایجاد می شود؟


یک واکنش آلرژیک ممکن است در هر نقطه از بدن اتفاق بیفتد. مانند پوست، چشمها، دیواره ی معده، بینی، سینوسها، گلو، ریه ها. در واقع سلولهای ایمنی در این قسمتها واقع شده اند تا با عوامل مهاجمی که  از طریق استنشاق یا بلع  وارد می شوند و یا در تماس با پوست قرار می گیرند مقابله کنند. واکنش سلولهای ایمنی در مقابل آلرژن منجر به ایجاد علائم می شود.


انواع آلرژی: هنگامی که فردی برای اولین بار در معرض ماده آلرژن ( مواد آلرژن مانند برخی داروها ، مو ، پر ، بوی گل ها و ... ) قرار می گیرد، در بدن او نوع خاصی پادتن تولید می شود . اگر این فرد بعد از مدتی در معرض همان آنتی ژن قرار بگیرد، ماده آلرژن به پادتن های موجود در سطح ماستوسیت ها ( سلول هایی مشابه بازوفیل خون ) متصل می شود ، در نتیجه این سلول موادی به نام هیستامین ها را آزاد می کند.
هیستامین سبب بروز علائم آلرژی مانند تورم ، قرمزی ، خارش چشم ها ، گرفتگی و آبریزش بینی می شود که افراد مبتلا به آلرژی برای مقابله با اثرات شدید هیستامین باید از دارو های آنتی هیستامین استفاده کنند .
بدن افراد گاهی در مقابل آلرژی واکنش هایی از خود نشان می دهد که می توان از واکنش های آلرژی به موارد زیر اشاره کرد :

1- آنافیلاکسی ( ANAPHYLAXIS ) :

واکنش های آلرژیک در برخی از موارد خفیف است ، اما گاهی مانند شوک آنافیلاکسی به شدت خطرناک می باشد . برخی افراد آلرژی زیادی نسبت به برخی از آلرژن ها دارند. هنگامی که این افراد در معرض این آلرژن ها قرار می گیرند ماستوسیت های آنها به طور ناگهانی مقدار زیادی مواد شیمیایی آزاد می کنند. در نتیجه رگ های خونی فرد به سرعت گشاد می شوند و در این حالت فشار خون شخص به شدت کاهش می یابد.
به کاهش شدید فشار خون که در نتیجه حساسیت به ماده خاصی بروز می کند "شوک آنافیلاکسی" می گویند . در هنگام بروز شوک آنافیلاکسی ، خون کافی به بخش های مختلف بدن به ویژه مغز نمی رسد و زندگی فرد به خطر می افتد .
بعضی از افراد نسبت به داروهای خاصی، آلرژی شدید دارند و ممکن است مصرف این داروها سبب بروز شوک آنافیلاکسی در آنها شود . به همین دلیل به بیماران توصیه می شود تا موارد حساسیت دارویی خود را هنگام درمان به پزشک خود اطلاع دهند .

2-کهیر ( URTICARIA ) :

کهیر ناشی از آنتی ژنی است که وارد مناطق خاصی از پوست شده و موجب واکنش هایی شبیه آنافیلاکسی موضعی می گردد . هیستامینی که به صورت موضعی آزاد می شود موجب ایجاد یک قرمزی فوری در پوست می شود و بعد از آن افزایش نفوذ پذیری موضعی مویرگ ها است که منجر به تورم پوست بصورت نواحی کوچک با حدود مشخص در چند دقیقه دیگر می شود .
تجویز داروهای ضد هیستامینی به شخص قبل از قرار گرفتن در معرض آنتی ژن ، از ایجاد کهیر جلوگیری می کند.

3-تب یونجه ( HAY FEVER ) :

در تب یونجه هم واکنش آلرژی در بینی حادث می شود . هیستامین آزاد شده در جواب به این واکنش موجب اتساع رگ های موضعی و در نتیجه افزایش فشار خون مویرگی و افزایش فشار خود مویرگ می گردد.
این دو اثر موجب نشت سریع مایع به داخل بافت های بینی شده و مخاط بینی متورم و مترشح می گردد . در اینجا نیز مصرف داروهای آنتی هیستامینی می تواند از این واکنش تورمی جلو گیری کند .

4- آسم ( ASTHMA ) :

در آسم واکنش آلرژن در نایژک های ریه حادث می شود. در اینجا به نظر می رسد که مهم ترین فرآورده های آزاد شده از ماستوسیت ها ماده ای با واکنش آهسته آنافیلاکسی باشد که موجب اسپاسم عضله صاف نایژک ها می گردد . بدین صورت شخص دچار تنگی نفس می شود تا اینکه فرآورده های ناشی از واکنش آلرژیک از محیط خارج گردند . متاسفانه تجویز داروهای ضد هیستامینی اثر اندکی بر روی دوره آسم دارد، زیرا به نظر نمی رسد که هیستامین فاکتور اصلی تولید واکنش آسم باشد .

علایم آلرژی:

١- گرفتگی و احتقان بینی، عطسه، خارش بینی، ترشح از بینی، خارش گوشها یا سقف دهان.

٢- التهاب ملتحمه ی چشم، که چشمها قرمز و مرطوب به نظر می رسند و گاهی ترشح و خارش دارند.

٣- التهابهای پوستی، که نواحی از پوست خشک، قرمز و خارش دار می شود.
٤- کهیر ، ضایعات خارش دار پوست.

٥- التهاب تماسی پوست، در اثر تماس با ماده ی به خصوصی، تحریک و خارش رخ می دهد.

٦- آسم، مشکل در تنفس به صورت کوتاه شدن نفس، سرفه و خس خس سینه روی می دهد.




عوامل حساسیت‌زای  متداول                                 

گرده های گل: این سلول‌های بسیار کوچک که در تولیدمثل گیاهان گلدار نقش ‌دارند، سوار بر نسیم‌های بهاری مستقیماً وارد بینی، گلو و چشم‌ها می‌شوند. فصل شروع گرده افشانی گل‌ها ممکن است از فروردین یا اردیبهشت شروع شده و تا آذر ادامه یابد.یادمان باشد که مقصر اصلی گیاهانی نیستند که به صورت چشمگیر و تماشایی گرده در هوا می پراکنند. مشکل اصلی از گیاهانی است که گل هایشان بسیار ریز و آنقدر نامشخص هستند که به ندرت متوجه گل دادن آنها می‌شویم.

بیشترین گرده ها توسط درخت‌ها (توسکا، درخت زبان گنجشک، قان، سرو، نارون، افرا، توت، بلوط، صنوبر، چنار، گردو و سدر) علف‌ها (برمودا، چمن آبی فام، علف هایی که در درخت‌زارها می رویند، علف چاودار، علف ترش، علف شیرین و دم گربه چمنی) و علف‌های هرز (بوته های خشک که برای سوزاندن به کار می روند، پیر بهار، خاربن روسی، بشنیزه و خار غلتان) در هوا پراکنده می‌شوند.

کپک‌ها: کپک ها، گرچه به بدنامی گرده‌ها نیستند، ولی هاگ‌های آنها به همان اندازه موجب آلرژی می‌شوند. کپک ها در محیط خانه و بیرون وجود دارند.کپک‌های محیط خانه در زیرزمین‌ها، حمام ها، مرطوب کننده‌های هوا و قوطی‌های آشغال، خلاصه هر کجا که رطوبت است رشد می‌کنند.

کپک‌های بیرون از محیط منزل که از بهار تا اول فصل یخبندان وجود دارند، نیز در شرایط نم و رطوبت رشدونمو می‌کنند، آنها عاشق چوب‌های در حال فساد و تباهی، توده انباشته برگ های خیس و نیز محل‌های تهیه کود گیاهی هستند(توجه داشته باشید کپک‌هایی که حساسیت‌زا هستند، همان‌هایی نیستند که خوردنشان مسمومیت‌زا است).

مایت‌های گرد و غبار: این خویشاوندان میکروسکوپی عنکبوت و ساس در لابه‌لای تار و پود پارچه‌ها، ملحفه‌ها، فرش و مبلمان زندگی می کنند و غذایشان ذرات ریخته‌شده پوست بدن ماست. اجساد فاسد شده مایت‌های مرده و مدفوع شان دارای پروتئین بسیار حساسیت‌زایی هستند.

حیوانات و آفات خانگی: پروتئین‌های موجود در بزاق حیوانات به ویژه گربه که هنگام تمیز‌کردن خودشان آن را با زبان به پوست و موهایشان می مالند، بسیار حساسیت‌زا است.

همین طور مو و قطعات جدا و خشک شده پوست که از بدن حیوانات خانگی در محیط خانه پراکنده می‌شوند، نیز حساسیت‌زا هستند. ادرار موش و مدفوع سوسک نیز دارای پروتئین‌های حساسیت‌زا هستند.

توصیه‌های پزشکان برای بیماران مبتلا به آلرژی:

● با سرماخوردگی اشتباه نگیرید!

دکتر قانعی با تاکید بر این که افراد مبتلا به این بیماری برای جلوگیری از شروع علائم آن باید در تمام شرایط درها و پنجره‌های خانه و اتومبیل خود را ببندند، می‌گوید: همچنین اگر افراد در محیطی باشند که احتمال نفوذ گرده‌ها در لابه‌لای موها و لباس‌ها وجود دارد، قبل از رفتن به رختخواب حمام کرده، لباس‌های خود را عوض کنند و از حیوانات کوچک اهلی نیز دوری کنند. هرچند با وجود تمام این مراقبت‌ها شاید باز هم دوری کامل از مواد آلرژی‌زا غیرممکن باشد.
در عین حال به عقیده معاون پژوهشی دانشکده علوم پزشکی بقیه‌الله مهمترین نکته‌ در مورد این بیماری تمایز آن با سرماخوردگی است: افراد مبتلا به آلرژی باید کلا این بیماری را از سرماخوردگی افتراق دهند و سعی نکنند با آنتی‌بیوتیک یا دیگر داروهای سرماخوردگی علائم آلرژی را از بین ببرند.
دکتر حمید سهراب‌پور، متخصص بیماری‌های داخلی، فوق تخصص بیماری‌های ریوی و رئیس بیمارستان لبافی‌نژاد نیز در توضیح نحوه پیشگیری و درمان آلرژی فصلی هشدار می‌دهد: افراد مبتلا برای کنترل بیماری خود باید از داروهای استنشاقی داخل بینی و آنتی‌هیستامین‌ها و گشاد‌کننده‌های برونش استفاده کنند.
وی ادامه می‌دهد: استفاده از کورتیزون استنشاقی (بکلومتازون) نیز می‌تواند التهاب مجاری بینی و برونشیت‌ها را کاهش دهد و درمان موثری باشد .
دکتر سهراب پور تاکید می‌کند: بهتر است برای جلوگیری از حساسیت، داخل بینی را با سرم نمکی (نرمال سالین) شستشو دهیم و یا با اندکی وازلین داخل بینی را چرب کنیم .
وی با اشاره به این که اسپری‌ها یا قطره‌های بینی ضد آلرژی مانع اثر عامل آلرژی‌زا می‌شوند، توضیح می‌دهد: همچنین در موارد مقاوم از اسپری‌های بینی کرومولین سدیم استفاده می‌شود که با جلوگیری از آزاد شدن هیستامین در بدن از بروز علایم آلرژی ممانعت می‌کند؛ ولی اگر گرفتگی بینی باعث ناراحتی چندانی نشود، قرص یا اسپری‌ها خیلی مفید نیستند.
توصیه این متخصص به کسانی که علاوه بر آلرژی از بیماری‌های دیگری نیز رنج می‌برند، این است: بیماران چشمی، زنان باردار و یا شیرده، بیماران تشنجی، بیماران تیروئیدی، بیماران قلبی-عروقی و بیماران دچار فشارخون بالا، دیابت و آسم باید به دقت مراقب مصرف این داروها باشند و بدون تجویز پزشک معالج هرگز اقدام به مصرف آن نکنند. اما افراد مبتلا به آسم باید همیشه این داروها را به همراه داشته باشند تا هنگام شروع علائم دچار تنگی نفس شدید نشوند. کسانی هم که سابقه بیماری را دارند، باید در محل‌های سربسته از دستگاه تهویه استفاده کنند چون این دستگاه‌ها از طریق صافی ذرات معلق هوا را جذب می‌کنند.

● ماسک‌ها بی‌فایده‌اند

استفاده از ماسک هیچ تاثیری در بهبود علائم آلرژی ندارد. در حالی‌که تصور اغلب مبتلایان به آلرژی فصلی این است که با استفاده از ماسک می‌توانند جلوی بروز علائم این بیماری را بگیرند، دکتر قانعی استفاده از این وسیله را در بهبود علائم کاملا بی‌تاثیر می‌داند و معتقد است که نقش ماسک در این خصوص به هیچ وجه پایه علمی ندارد.
به گفته دکتر سهراب‌پور نیز ماسک‌های معمولی که در بازار و یا داروخانه‌ها هستند، در پیشگیری از علائم آلرژی تاثیر زیادی ندارند. وی توضیح می‌دهد: الان در بازارهای جهانی ماسک‌های مخصوص گرده گیاهان به فروش می‌روند که به صورت کلاه موتورسواران تمام سر و گردن را می‌پوشانند، داخل این ماسک‌ها هم موتورهایی تعبیه شده که هوای داخل ماسک را عوض می‌کند، این ماسک‌ها هنوز به ایران نیامده‌اند.

● درگیری سالانه

اما آیا مبتلایان به آلرژی فصلی فقط در بهار و تابستان باید منتظر این بیماری باشند؟
به عقیده دکتر سهراب‌پور آلرژی فصلی در تمام فصول وجود دارد چون در هر منطقه‌ای با توجه به شرایط جغرافیایی ذرات آلرژن همیشه هستند منتها مقدار این ذرات بر حسب فصول مختلف فرق می‌کند.
در بعضی از افراد هم این حساسیت‌ها دائمی است بخصوص در فصل زمستان و درگیر شدن با ویروس سرماخوردگی علائم آلرژی هم تشدید می‌شوند. در این میان تحقیقات نشان می‌دهد التهاب مخاط بینی ناشی از آلرژی‌های فصلی می‌تواند در طول همه ماه‌های سال ایجاد شود و افراد را با مشکل مواجه کند.
اما به غیر از گرده گل‌ها و گیاهان که شایعترین علت ایجاد آلرژی فصلی هستند، دود سیگار و آلاینده‌های زیست محیطی نیز از عواملی هستند که به عقیده متخصصان در بروز علائم آلرژی بی‌تاثیر نیستند؛ حتی مصرف مواد خوراکی مثل ادویه‌های تند و رنگ‌های مصنوعی و حتی غذاهای کنسرو‌شده نیز در بزرگسالانی که سابقه این بیماری را دارند، توصیه نمی‌شود.
البته به عقیده دکتر سهراب‌پور آلرژی فصلی همیشه علائم خود را به صورت حملات تنفسی و عطسه‌های مکرر نشان نمی‌دهد بلکه بخصوص در کودکان به صورت حساسیت‌های پوستی و اگزما نیز خود را نشان خواهد داد.

● بهبود فقط تا‌ ۲۰ درصد!

با این وجود تا به حال برای رفع علائم آلرژی به غیر از روش‌های پیشگیری و دارودرمانی سعی شده از روش حساسیت‌زدایی (Allergy Shot) هم استفاده شود.
به عقیده متخصصان این کار از نظر تئوری قابل انجام است ولی در عمل مشکلاتی را به همراه دارد چون گیاهان انواع مختلف دارند که شناسایی آن‌ها کار آسانی نیست و میزان حساسیت‌زداییشان هم در افراد مختلف متفاوت است.
پس روش حساسیت‌زدایی در این شرایط برای هر فردی متفاوت خواهد بود و تنها در ۱۰‌تا‌۲۰‌درصد موارد موفقیت‌آمیز است. دکتر سهراب‌پور ضمن توضیح این روش می‌گوید: با انجام روش درمانی Allergy Shot سیستم ایمنی بدن را در مسیر صحیح قرار می دهند.
در این روش مقادیر کمی از ماده آلرژن را به طور هفتگی به بدن تزریق می‌کنند. کم‌کم سیستم ایمنی بدن فرد با این ماده خاص سازش پیدا می‌کند و به طور تدریجی پاسخ دفاعی نسبت به آن متوقف می‌شود.
به گفته سهراب‌پور پس از ۳ سال یا بیشتر فرد با انجام این روش بهبود می‌یابد البته همه کسانی که از آلرژی فصلی رنج می‌برند، نیاز به انجام این روش ندارند.
با این حال کارشناسان معتقدند درمان عوارضی که بر اثر آلرژی ایجاد می‌شود، به هزینه و وقت زیادی نیاز دارد و چه بسا که هیچ وقت هم درمان نشود، پس بهبود موقت به معنای ریشه‌کن شدن بیماری نیست و سال بعد هم ممکن است عوامل آلرژی‌زا دوباره سبب بروز اختلال شود.




منابع:


1
 
2

www.hamshahrionline.com 3

4
        


طبقه بندی: بهداشت و سلامت،  دانستنیها، 
برچسب ها: حساسیت، آلرژی،
ارسال توسط کاوه
آرشیو مطالب
پیوند های روزانه
امکانات جانبی

موبایل

فال حافظ

دانلود

خرید اینترنتی